Burgemeester van Antwerpen.be

Vanmorgen  werd de bomaanslag in de Hoveniersstraat herdacht. 30 jaar geleden, op 20 oktober 1981 om exact 4 over 9 ’s morgens ontplofte een bestelwagen voor de Sefardische synagoge in de Hoveniersstraat. De gevolgen in de buurt waren niet te overzien. Het wereldcentrum van de diamant werd in het hart getroffen, 3 mensen overleefden de aanslag niet, meer dan honderd anderen waren gewond. Onze stad was in shock.

De ordediensten rukten massaal uit en trachtten de chaos zo goed mogelijk onder controle te krijgen. Om de sfeer van dat moment en de gevolgen ervan zo goed mogelijk te kunnen vatten, vroeg ik aan ons stadsarchief om de stukken van toen op te zoeken. Ik kreeg 3 dikke mappen met persberichten, verslagen van verschillende crisisvergaderingen, nota’s van de korpschef en van het kabinet van de toenmalige burgemeester, Mathilde Schroyens, vragen van de burgemeester zélf, brieven van burgers en vertegenwoordigers van de joodse gemeenschap aan de burgemeester… Als je die documenten doorneemt, krijgt je een goed beeld van de gevolgen van die aanslag, zowel op korte als op langere termijn.

Uit de verslagen van de vergaderingen van de politie blijkt dat al heel snel na de aanslag de schuldvraag wordt gesteld : was dit te vermijden? Hoe kon die bestelwagen zo lang in een autovrije straat staan zonder dat iemand zich vragen stelde? Wie was niet opmerkzaam genoeg geweest, had niet de juiste reflex gehad? Maar in het archief vind je ook brieven aan de burgemeester om haar te bedanken voor het accurate handelen van de ordediensten bij deze grote aanslag die, hoewel nooit bewezen, specifiek gericht lijkt tegen de Joodse Gemeenschap in Antwerpen.

Het doornemen van al die stukken heeft me geholpen om de sfeer van toen in onze stad opnieuw aan te voelen. Met de bomaanslag in de Hoveniersstraat was de naïviteit dat zo’n aanslag in Antwerpen niet zou kunnen gebeuren met één klap verdwenen. De uitdaging blijft sindsdien om onze stad veilig te houden voor iedereen, zonder van Antwerpen een bezette stad te maken.

Eenzelfde sfeer als toen in Antwerpen heerste recent in Noorwegen, na de verschrikkelijke raid van Anders Breivik. Een sfeer van algemene verontwaardiging en verdriet, maar tegelijkertijd van geloof in eigen kracht. Of hoe zo’n tragische gebeurtenis ons nog beter doet beseffen dat we moeten vasthouden aan de waarden waar we voor staan. De Noorse premier Stoltenberg verwoordde dat mooi op de rouwdienst voor de overledenen : “Ik ben trots in een land te leven dat erin is geslaagd één te blijven doorheen deze tragedie. Ik ben onder de indruk van de waardigheid, kracht en betrokkenheid die we aan de dag leggen. We zijn een klein land, maar een trots volk. We werden door elkaar geschud, maar we zullen onze waarden niet opgeven. Ons antwoord is meer vrijheid en meer democratie zonder naïef te zijn.”

Ik denk dat die woorden sterk aansluiten bij wat er in Antwerpen is gebeurd en waar we naar moeten blijven streven. We moeten er alles aan doen om terroristische daden te vermijden. We moeten alles in het werk stellen om de veiligheid van al onze inwoners ten volle te garanderen. Maar tegelijkertijd moeten we onze zo belangrijke democratische verworvenheden vrijwaren. De vrijheid van meningsuiting of van vereniging bijvoorbeeld. Het is een blijvende uitdaging om dat moeilijke evenwicht te bewaren, maar ik denk dat we daar in Antwerpen goed in slagen.

Het is belangrijk dat we de herinnering aan dergelijke traumatische gebeurtenissen uit de geschiedenis van onze stad levend houden, en dat we de slachtoffers en hun familieleden, maar ook iedereen die rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken was bij de tragische gebeurtenissen van oktober 1981 op gepaste wijze herdenken en eer betonen.